Mục tiêu bao trùm của Nghị định 390/2026/NĐ-CP là phát triển ổn định và bền vững thị trường vàng, tăng cường công khai, minh bạch dòng tiền, chống vàng hóa nền kinh tế, đồng thời giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính cho doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.
- Giao dịch từ 05 triệu đồng/ngày: Bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản, quét mã QR, thẻ ngân hàng).
- Vàng trang sức, mỹ nghệ: Chính thức BÃI BỎ thủ tục cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, cởi trói kinh doanh cho doanh nghiệp.
- Vàng miếng: Tiếp tục là ngành nghề kinh doanh có điều kiện nghiêm ngặt dưới sự cấp phép và giám sát trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước.
- Quản lý dữ liệu: Doanh nghiệp kinh doanh vàng phải kết nối hệ thống dữ liệu xuất nhập khẩu, mua bán, tồn kho trực tiếp với Ngân hàng Nhà nước.
- Hiệu lực thi hành: Nghị định 390/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 16/10/2026, thay thế và sửa đổi các quy định tại Nghị định 24/2012/NĐ-CP.
Tổng Quan Sự Cần Thiết Và Mục Tiêu Ban Hành Nghị Định 390/2026/NĐ-CP
Ngày 16/10/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 390/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP) về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Đây là bước ngoặt pháp lý quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn của thị trường tài chính – tiền tệ hiện đại.
Mục tiêu bao trùm của Nghị định 390/2026/NĐ-CP là phát triển ổn định và bền vững thị trường vàng, tăng cường công khai, minh bạch dòng tiền, chống vàng hóa nền kinh tế, đồng thời giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính cho doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.
Bảng So Sánh Thay Đổi Cốt Lõi Giữa Quy Định Cũ Và Mới
Nhằm giúp các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân dễ dàng theo dõi, dưới đây là bảng tổng hợp so sánh các điểm mới trọng tâm:
| Nội dung quản lý | Quy định cũ Nghị định 24/2012/NĐ-CP | Quy định mới Nghị định 390/2026/NĐ-CP |
|---|---|---|
| Sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ | Là ngành kinh doanh có điều kiện, phải có Giấy chứng nhận từ Ngân hàng Nhà nước. | KHÔNG còn là ngành kinh doanh có điều kiện. Bãi bỏ hoàn toàn thủ tục cấp Giấy chứng nhận. |
| Thanh toán giao dịch vàng | Chủ yếu dùng tiền mặt, chưa có hạn mức bắt buộc thanh toán chuyển khoản. | Bắt buộc thanh toán KHÔNG dùng tiền mặt với giao dịch từ 05 triệu đồng/ngày/khách hàng. |
| Sản xuất & Mua bán vàng miếng | Hoạt động kinh doanh có điều kiện độc quyền dưới sự kiểm soát của Nhà nước. | Tiếp tục duy trì kinh doanh có điều kiện. Doanh nghiệp, NHTM phải có Giấy phép do NHNN cấp. |
| Quản lý dữ liệu & Báo cáo | Báo cáo theo định kỳ văn bản, chưa yêu cầu kết nối dữ liệu trực tuyến. | Bắt buộc xây dựng hệ thống thông tin, lưu trữ chuẩn xác và KẾT NỐI dữ liệu trực tiếp với NHNN. |
Quy Định Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Từ 05 Triệu Đồng
Một trong những điểm điều chỉnh tác động lớn nhất đến thói quen mua sắm vàng của người dân và hoạt động kinh doanh hàng ngày của các tiệm vàng là quy định tại Khoản 4 Điều 1 (sửa đổi khoản 10 Điều 4 Nghị định 24/2012/NĐ-CP):
Trích Dẫn Quy Định Khoản 10 Điều 4
“Việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 05 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt.”
Ý nghĩa và tác động của quy định mới:
- Tăng cường minh bạch hóa thị trường vàng: Việc bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt đối với các giao dịch từ 5.000.000 VNĐ giúp dòng tiền được lưu vết rõ ràng thông qua hệ thống ngân hàng, hạn chế giao dịch ngầm, buôn lậu và trốn thuế.
- Các hình thức thanh toán hợp lệ: Người mua vàng có thể sử dụng các phương thức thanh toán điện tử hợp pháp như chuyển khoản qua ứng dụng ngân hàng (Internet/Mobile Banking), quét mã QR-Code, thanh toán qua thẻ nội địa/thẻ quốc tế (POS), hoặc Ví điện tử đã liên kết.
- Áp dụng theo định mức ngày/khách hàng: Hạn mức 05 triệu đồng được tính tổng theo giao dịch trong một ngày của một khách hàng. Điều này ngăn chặn việc cố tình tách nhỏ hóa đơn tiền mặt trong cùng một ngày.
Cởi Trói Kinh Doanh Vàng Trang Sức, Mỹ Nghệ: Bãi Bỏ Giấy Phép Của NHNN
Sự thay đổi mang tính đột phá cho các doanh nghiệp làm nghề kim hoàn nằm tại Khoản 3 Điều 1 và Điều 6 của Nghị định 390/2026/NĐ-CP. Theo đó, hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ KHÔNG còn là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Những thay đổi cụ thể doanh nghiệp cần lưu ý:
- Không cần xin Giấy chứng nhận từ NHNN: Tổ chức, cá nhân chỉ cần thành lập doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh theo Luật Doanh nghiệp mà không phải chuẩn bị hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức từ Ngân hàng Nhà nước.
- Bãi bỏ hoàn toàn các Điều 5, 6, 7, 8, 9 của Nghị định 24/2012/NĐ-CP: Các quy định cũ về điều kiện thủ tục cấp giấy phép sản xuất vàng trang sức đã chính thức bị bãi bỏ.
- Trách nhiệm tuân thủ quy định pháp luật liên quan: Dù không thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về: chất lượng sản phẩm hàng hóa, tiêu chuẩn đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá công khai, hóa đơn chứng từ thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và phòng chống rửa tiền.
Quản Lý Vàng Miếng Và Hoạt Động Xuất Nhập Khẩu Vàng Nguyên Liệu
Trái ngược với sự nới lỏng dành cho vàng trang sức, đối với vàng miếng và vàng nguyên liệu, Nhà nước tiếp tục duy trì cơ chế quản lý chặt chẽ để bảo đảm an ninh tiền tệ quốc gia.
a) Hoạt động sản xuất và kinh doanh vàng miếng
Hoạt động sản xuất vàng miếng và kinh doanh mua, bán vàng miếng tiếp tục là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Doanh nghiệp và ngân hàng thương mại bắt buộc phải có Giấy phép do Ngân hàng Nhà nước cấp mới được phép hoạt động.
b) Xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu
• Doanh nghiệp có hợp đồng gia công vàng trang sức với nước ngoài được NHNN xem xét cấp Giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu tương ứng với nhu cầu của hợp đồng.
• Doanh nghiệp FDI có đăng ký sản xuất vàng trang sức được xem xét cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu hằng năm dựa trên năng lực sản xuất và báo cáo xuất khẩu.
• Nhập khẩu vàng nguyên liệu dưới dạng bột, dung dịch, vẩy hàn, dây, ống hoặc phục vụ sản xuất linh kiện điện tử, y tế được thực hiện trực tiếp theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và thủ tục hải quan chuyên ngành.
c) Bắt buộc kết nối dữ liệu công nghệ thông tin
Doanh nghiệp kinh doanh vàng có trách nhiệm xây dựng hệ thống thông tin xử lý, lưu trữ chính xác dữ liệu xuất nhập khẩu, mua bán, sử dụng và tồn kho vàng nguyên liệu; đồng thời phải thực hiện kết nối và cung cấp thông tin trực tiếp cho Ngân hàng Nhà nước.
Phân Công Trách Nhiệm Bộ Ngành Và Chế Độ Báo Cáo
Nghị định 390/2026/NĐ-CP làm rõ vai trò phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước:
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Thực hiện thanh tra, kiểm tra toàn diện hoạt động sản xuất vàng miếng, kinh doanh mua bán vàng miếng, xuất nhập khẩu vàng và việc chấp hành các quy định về cấp phép, hạn mức, báo cáo.
- Bộ Khoa học và Công nghệ: Chủ trì phối hợp xây dựng, công bố Tiêu chuẩn quốc gia đối với vàng trang sức, mỹ nghệ và vàng miếng; kiểm tra, quản lý đo lường, chất lượng vàng trên thị trường và kiểm định cân/phương tiện đo lường của doanh nghiệp vàng.
- Chế độ báo cáo định kỳ (Điều 20): Doanh nghiệp và ngân hàng thương mại hoạt động kinh doanh vàng phải thực hiện báo cáo tình hình sản xuất, mua bán, xuất nhập khẩu, tồn kho vàng nguyên liệu theo quy định của NHNN.
Hiệu Lực Thi Hành Và Quy Định Chuyển Tiếp
Nghị định 390/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 16 tháng 10 năm 2026. Hướng dẫn xử lý chuyển tiếp cụ thể như sau:
- Giấy chứng nhận sản xuất vàng trang sức đã cấp: Chính thức không còn giá trị pháp lý làm điều kiện kinh doanh kể từ ngày 16/10/2026.
- Hồ sơ đang thụ lý: Các hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức đã nộp trước ngày 16/10/2026 mà chưa giải quyết sẽ bị chấm dứt giải quyết, NHNN sẽ thông báo cho tổ chức/cá nhân.
- Giấy phép XNK đã cấp: Giấy phép xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu, hạn mức đã cấp trước ngày 16/10/2026 được tiếp tục thực hiện theo đúng nội dung và thời hạn ghi trên Giấy phép.
Câu hỏi thường gặp
KHÔNG. Theo Khoản 4 Điều 1 Nghị định 390/2026/NĐ-CP, giao dịch mua bán vàng từ 05 triệu đồng/ngày trở lên bắt buộc phải thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản qua ngân hàng, quét mã QR, thanh toán thẻ). Tiệm vàng không được phép thu tiền mặt đối với giao dịch này.
KHÔNG. Nghị định 390/2026/NĐ-CP đã chính thức bãi bỏ quy định vàng trang sức mỹ nghệ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Doanh nghiệp chỉ cần đăng ký thành lập doanh nghiệp theo quy định Luật Doanh nghiệp và tuân thủ các quy định chung về đo lường, chất lượng, thuế, PCCC.
Có thay đổi về hình thức thanh toán. Hoạt động mua bán vàng miếng vẫn thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện (phải có giấy phép NHNN), đồng thời các giao dịch mua bán vàng miếng giá trị từ 5 triệu đồng trở lên cũng phải tuân thủ bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt.
Nghị định chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 16 tháng 10 năm 2026 trên toàn quốc.
