Điều kiện làm người phụ trách kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ

Rất nhiều người đang thắc mắc không biết liệu người phụ trách kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ có cần các điều kiện gì hay không? Dựa trên nội dung từ Thông tư 58/2026/TT-BTC, các quy định về nhân sự và điều kiện đối với người làm kế toán (bao gồm cả người phụ trách kế toán) trong doanh nghiệp siêu nhỏ được nới lỏng tối đa để phù hợp với quy mô đơn vị.

Trong quản trị doanh nghiệp siêu nhỏ, yếu tố tin cậy và tiết kiệm chi phí nhân sự luôn được đặt lên hàng đầu. Hiểu được điều này, Thông tư 58/2026/TT-BTC đã đưa ra những quy định mang tính “mở” rất lớn về bộ máy kế toán. Liệu chủ doanh nghiệp có được để vợ, chồng hay con cái giữ túi tiền của công ty? Doanh nghiệp có bắt buộc phải thuê kế toán trưởng với chi phí đắt đỏ?

• Người thân của lãnh đạo: Doanh nghiệp được phép bố trí người làm kế toán là cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, người đứng đầu, giám đốc, tổng giám đốc hoặc cấp phó của những người này.
• Kiêm nhiệm chức danh: Người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ hoặc người thường xuyên thực hiện nhiệm vụ mua, bán tài sản trong doanh nghiệp cũng có thể được giao nhiệm vụ làm kế toán.
• Thuê dịch vụ: Doanh nghiệp có thể thuê dịch vụ làm kế toán ngoài từ các tổ chức, cá nhân bên ngoài theo quy định của pháp luật.

Trái với các doanh nghiệp quy mô lớn yêu cầu khắt khe về chứng chỉ và chức danh, Thông tư 58/2026/TT-BTC khẳng định: Doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng. Thay vì phải bổ nhiệm một kế toán trưởng, doanh nghiệp có thể lựa chọn giải pháp:

• Bố trí người phụ trách kế toán: Đây là chức danh thay thế cho kế toán trưởng trong các đơn vị siêu nhỏ.
• Quyền hạn của người phụ trách kế toán: Người này có quyền ký thay vị trí kế toán trưởng trên các chứng từ kế toán, sổ kế toán và báo cáo tài chính của đơn vị.

Sự thay đổi này giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực về mặt pháp lý cũng như chi phí tiền lương cho các chức danh quản lý kế toán chuyên nghiệp, đồng thời vẫn đảm bảo tính hợp pháp trong việc ký kết các hồ sơ thuế và tài chính.

Thông tư 58/2026/TT-BTC không quy định khắt khe về bằng cấp chuyên môn hay chứng chỉ hành nghề cụ thể đối với người phụ trách kế toán trong doanh nghiệp siêu nhỏ như đối với các loại hình doanh nghiệp lớn hơn. Thay vào đó, văn bản tập trung vào việc cho phép doanh nghiệp tự chủ sắp xếp nhân sự dựa trên nhu cầu thực tế và sự tin cậy (cho phép cả người thân làm kế toán) để tối ưu hóa bộ máy quản lý.

Dù quy định về nhân sự rất thông thoáng, doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn phải đảm bảo các nguyên tắc cốt lõi:

• Tính minh bạch: Mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh phải được phản ánh đầy đủ, kịp thời và trung thực vào sổ sách kế toán.
• Trách nhiệm của người đại diện: Người đại diện pháp luật vẫn là người chịu trách nhiệm cuối cùng về tính chính xác và hợp pháp của các báo cáo tài chính.

Kết luận: Quy định cho phép người thân làm kế toán và thay thế kế toán trưởng bằng người phụ trách kế toán là một giải pháp thiết thực, sát sườn với thực tế hoạt động của các doanh nghiệp siêu nhỏ tại Việt Nam. Điều này không chỉ giúp đơn giản hóa bộ máy mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào hoạt động kinh doanh cốt lõi.